Komentarz do krajobrazu

Widok miasta z rzeką

Oglądając poszczególne filmy, zauważą Państwo, że wiele budynków przedstawiono jedynie w formie bryłowej. Jest to spowodowane tym, że proces uszczegóławiania obrazu XVIII-wiecznego Poznania nadal trwa. Zachęcam więc nie tylko do jednorazowego obejrzenia, ale także do odwiedzania strony od czasu do czasu, ponieważ filmy będą aktualizowane i zastępowane nowszymi wersjami, zawierającymi jeszcze więcej szczegółów. Może się również zdarzyć, że nowe informacje dotyczące obiektów już uszczegółowionych spowodują zmiany w ich formie. Proces ten jest cały czas w toku. Spośród wielu ujęć, które były równie interesujące jak te, które Państwu tu pokazałem, wybrałem takie obszary, które – moim zdaniem – były najbardziej charakterystyczne dla XVIII-wiecznego krajobrazu Poznania. Są to obrazy wewnętrznej przestrzeni miasta, towarzyszących osad oraz widoki z zewnątrz przedstawiające kontekst krajobrazowy, gdzie otaczająca przyroda odgrywała dominującą rolę. Szczególną uwagę zwracam tu na filmy pokazujące widoki od strony Warty, ponieważ transport rzeczny w okresie przedrozbiorowym był jedną z głównych form przewożenia towarów i osób. Właśnie w taki sposób ludzie podróżujący szkutami i innymi łodziami przypływającymi do Poznania widzieli panoramę tego miasta. Miłego oglądania!

TRAKT KRÓLEWSKI

Film ukazuje najbardziej zurbanizowaną część Poznania, a zarazem obszar o kluczowym znaczeniu dla tożsamości miasta, określany mianem Traktu Królewskiego. Zaczyna się od miasta lokacyjnego, następnie pokazuje Garbary, Chwaliszewo, Ostrów Tumski, Ostrówek i Śródkę. Podróż kończy się na Górze Kawalerskiej, skąd rozpościera się widok na pradolinę Warty i położone na wyspach fragmenty Traktu Królewskiego.

SPŁYW WARTĄ

Przedstawiono tutaj krajobraz Poznania widziany z Warty, gdy wpływa ona do miasta od strony południowej. Rozpoczyna się od Rataj. Następnie pojawiają się okolice Świętego Rocha i Grobli – osad połączonych mostem Łacina. Dalej widzimy Chwaliszewo. Podróż kończy się w rejonie Garbar i miasta lokacyjnego.

WARTĄ POD PRĄD

Film przedstawia panoramę Poznania widzianą z Warty od strony północnej. Zaczyna się w rejonie majątku Szeląg. Następnie pokazane są folwark Bonin i położona na wzgórzu osada Winiary. W miarę zbliżania się do centrum widoczne są port rzeczny, zabudowa Wyspy Solnej oraz młyny. Na moment przenosimy się też na Wzgórze Winiarskie, skąd rozciąga się panorama miasta z elementami Traktu Królewskiego i pradoliną Warty w tle.

GARBARY

Film pokazuje jedną z najbardziej wyjątkowych – zarówno pod względem intensywności, jak i różnorodności form zabudowy – osad otaczających miasto lokacyjne Poznań. Garbary, położone na wyspie, były zabudowane niemal w całości, co wytworzyło niepowtarzalną przestrzeń z niewielkimi, kameralnymi wnętrzami między budynkami. I właśnie to można tutaj zobaczyć.

WNĘTRZA

Film przedstawia zabudowę miasta lokacyjnego, gdzie dość często spotykanym elementem były charakterystyczne zadaszone galeryjki. Pojawiały się w bardzo różnych formach – jako przejścia od strony ulicy lub wewnątrz kwartałów na poszczególnych posesjach. Często łączyły dom mieszkalny z budynkiem warsztatowym usytuowanym na tyłach posesji. Galerie sąsiadujących ze sobą posesji zazwyczaj były zwrócone do siebie frontem, tworząc w ten sposób większe podwórko o niepowtarzalnym klimacie. W filmie pokazano również dwa klasztory: Franciszkanów (istniejący do dzisiaj) oraz Karmelitanek Bosych, tzw. Teresek – przy ulicy Szkolnej, gdzie przez długi czas działał szpital.

WOKÓŁ KOLEGIATY

Film pokazuje największy kościół, jaki znajdował się w obrębie murów miejskich miasta lokacyjnego, wraz z wielofunkcyjną i zróżnicowaną pod względem wysokości, wielkości i kształtu zabudową otaczającą kolegiatę. Widać, jak szczelnie świątynia ta wypełniała obecnie pusty plac – dawniej były tu jedynie kilkumetrowe przejścia między samym kościołem a przylegającą zabudową.